Preek zondag 12 augustus

Protestantse Gemeente Zaltbommel i.w.

Zondag 12 augustus 2018.

Preek Ds. T. Bouw bij Matteüs 26 : 36 - 41 en Matt. 6 : 13

 

Gemeente van onze Heer Jezus Christus,

 

''De  geest is wel gewillig, maar het vlees is zwak".

Je wilde echt die chipszakken laten staan,

die fles dicht laten,

dat appje niet beantwoorden,

je telefoon laten liggen,

maar het is niet gelukt.

Ach ja ''de geest - met een kleine g- is wel gewillig, maar het vlees is zwak".

Vergoelijkend nemen we dan dit oude gezegde in de mond.

Het is ervaringswijsheid die verklaart waarom mensen

niet altijd doen wat ze zich voornemen.

We zijn nou eenmaal ook ''vlees'', van vlees en bloed,

met dit lichaam en deze aanleg,

en vooral deze zwakheden.

 

''De geest is wel gewillig, maar het vlees is zwak".

Deze beproefde wijsheid klinkt vaak als een excuus.

Maar de vraag is of Jezus het zo bedoelde.

Het klinkt veel meer als een waarschuwing

als hij de discipelen slapend aantreft.

Bid dat jullie niet in beproeving komen!

 

Nou, dat doen wij!

Iedere keer als wij het Onze Vader bidden

klinkt die bede:

breng ons niet in beproeving.

 

Jezus gebruikt hetzelfde woord als in het Onze Vader

en dat lijkt me niet voor niets.

Telkens is er een parallel tussen de weg van Jezus

en de weg van zijn volgelingen,

tussen wat Jezus bidt tot Zijn Vader

en wat wij bidden tot Onze Vader.

 

 

De diepste beproeving van Jezus

aan het eind van zijn leven

vond plaats daar in Getsemane.

Nu gaat het om leven of dood,

nu komt het erop aan!

 

Nu is beproeving voor Jezus niet nieuw.

Met hetzelfde woord wordt

zijn woestijnverblijf van het begin aangeduid.

Jezus was nog nauwelijks benoemd

of hij werd al zwaar op de proef gesteld,

waarbij de duivel hem allerlei aanlokkelijke

voorstellen deed.

 

Wat maakt het hier, in Getsemane, zo zwaar?

Het is nacht -  letterlijk en figuurlijk geen licht, geen zicht

de omgeving is vijandiger dan ooit

de toekomst uiterst onzeker

en hij staat er helemaal alleen voor - zijn vrienden slapen

 

Die zwaarte klinkt ook door in de andere plaatsen

waar dit woord voor beproeving voorkomt.

Vaak in brieven, brieven aan die eerste groepjes Jezus-volgelingen

die zich in een vaker vijandige omgeving

met een onzekere toekomst (waar blijft die terugkeer van Jezus nou toch?)

zich er steeds meer alleen voor voelen staan.

 

Zo'n beproeving is iets dat je beter bespaard kan blijven.

''Bid dat jullie niet in beproeving komen''

of, zoals in het Onze Vader,

''breng ons niet in beproeving''.

Hoe je het ook wendt of keert, dát staat er.

 

Aan God zelf wordt gevraagd ons niet in beproeving te brengen.

Nou, dat is lekker zal iemand zeggen,

is het dan God die zorgt voor de ellendige beproevingen?

Nee, zegt onder meer Jakobus het heel duidelijk in zijn brief.

Dat kan niet, want God is goed en in hem is enkel goedheid.

Als we al een veroorzaker van de beproeving moeten aangeven

is het het Kwaad, met een hoofdletter.

Soms voorgesteld als een persoon, de boze of de duivel,

vaker als een buitengewone grote macht

die eerder als een iemand dan als een iets voelt.

Het is dan ook God die Jezus naar de woestijn voert

maar het is de duivel die Jezus op de proef stelt.

Dat klinkt voor ons misschien niet logisch,

maar het is wel de logica van het geloof.

 

Daarom kon men het bidden

Onze Vader,

breng ons niet in beproeving

maar red ons van het Kwaad.

 

Ofwel

laat ons niet zo'n zware situatie van beproeving komen

zo'n situatie van leven of dood

dat het er bij ons op aankomt!

 

Maar waarop komt het dan aan?

Wat is nou eigenlijk het grote gevaar

van dit soort beproeving?

Terug naar Jezus.

Het evangelie suggereert nadrukkelijk

dat het bij de beproevingen van Jezus

aan het begin en aan het einde van zijn weg

in woestijn en Getsemané

had kunnen gebeuren:

dat hij afgehaakt was

dat hij niet trouw was gebleven aan God

niet trouw was gebleven aan zijn roeping

dat hij de boel in de steek had gelaten

dat hij een andere keus had kunnen maken.

 

Hij wordt op de proef gesteld.

Hij wordt getest.Zelfs hij.

Met die ultieme eindtest in Getsemane

waarbij zelfs zijn trouwste leerlingen afhaken.

Zo gek is het dus niet om God te smeken:

plaats ons niet voor de test

breng ons niet in beproeving, maar red ons juist van het Kwaad!

Het gaat bij beproeving dus

om een keuze

kies je voor of tegen God

kies je voor het leven of de dood

of anders gezegd :

blijf je trouw aan wat leven geeft

of wat leven kapot maakt.

 

Dat is volgens mij net iets anders

dan je geloof verliezen of behouden.

Sommige mensen verliezen hun geloof

of denken dat te verliezen

maar houden in alles wél vast

aan de weg van het geloof

aan leven met Christus

aan de dienst in het Koninkrijk

aan Gods droom voor een nieuwe wereld.

 

Met het Onze Vader

blijf op dat alles afgestemd.
Maar wie met Jezus bidt

zal ook met Jezus gaan.

Als je het Onze Vader bidt

weet je dus dat ook jij niet zult ontkomen

aan momenten van beproeving

van getest worden.

 

Misschien, en hopelijk dus,

geen woestijn, geen Getsemane,

maar de grotere en kleinere beproevingen

van alledag.

Wanneer worden wij zoals getest?

Die beproeving kan zowel van buitenaf als van binnenuit komen.

Van buitenaf :  al het kwade wat jou overkomt in het leven.

Van binnenuit : al jouw eigen verlangens die kwaad aanrichten in het leven.

 

Het viel me op hoe in diverse teksten juist de sociale omgeving

als grote beproeving wordt aangeduid.

Van sociologie en psychologie wisten ze toen nog niks,

maar van groepsdruk dus wel.

Groepsdruk is een nauwelijks te onderschatten instrument van het Kwaad.

Het is een diepmenselijke behoefte ergens bij te horen,

en afgewezen worden is één van onze grootste angsten.

Daar is niks mis mee.

Maar het gaat wel mis als in zo'n groep krachten op gang komen

die langzamerhand als kwaad kunnen worden herkend.

Dan kan zijn hoe in jouw groep voortdurend gepraat wordt over ''die anderen''.  

Mensen raken gevangen in beelden van hoe het is en hoe het zit,

vinden altijd wel iets dat hun beeld bevestigt en worden giftig als je daaraan tornt. 

Dat kan ook zijn door het gedrag in jouw groep dat langzamerhand grensoverschrijdend wordt.  In je vriendenclub :  een beetje alcohol is leuk, maar soms wordt het steeds gekker. Durf jij dan te zeggen : ik doe niet meer mee?  In je bedrijf :  een beetje slim boekhouden is oké, maar dat creatief boekhouden wordt steeds gekker. Durf jij te zeggen : dat kan zo niet langer?

Ook in de groep die onze samenleving is gaan we grenzen over :  in hoe we consumeren, in hoe we produceren, in hoe we communiceren. Durf ik, durven wij dan te zeggen : hier doen we niet meer aan mee?

Groepsdruk is nog altijd een niet te onderschatten instrument van het kwaad. In het klein, en in het groot.

De geschiedenis laat zien dat hele volkeren kunnen worden meegesleurd met alle kwalijke gevolgen van dien.

 

Wij worden niet onderdrukt en niet vervolgd

en laten we daar met het Onze Vader vooral heel erg dankbaar voor zijn.

Maar dat betekent niet dat er geen sprake is van

beproevingen, van getest worden.

Hoe blijf jij bewust ja zeggen tegen het goede

en nee tegen het kwaad?

Hoe blijf je trouw aan God en Zijn weg?

 

Wat daarbij helpt?

Persoonlijke bezinning, meditatie en gebed, Bijbel en liederen.

 

En ja, ook iets als groepsdruk, maar dan anders.

Groepsdruk hoeft namelijk helemaal niet slecht te zijn

als het je helpt bij goede dingen.

Ook de kerk is niet anders dan een groep mensen.

Soms is de geloofsgemeenschap juist jouw beproeving,

laten we daar maar niet geheimzinnig over doen.

Maar geloven in je eentje is moeilijk.

Staande blijven in je eentje is moeilijk.

In je eentje de weg van het Koninkrijk zoeken is moeilijk.

Wat is het dan een zegen

dat er ook een samen, ook een groep is,

die jouw ik in een ons weet te dragen.

 

Beproevingen op zich zijn niet goed te noemen,

maar blijf je staande in deze beproevingen,

en dat is dus :

blijf je trouw aan God en alles waarin je gelooft,

dan werkt dat goed uit,

dan is dat juist winst in het geloofsleven.

Je groeit in gerichtheid op God , het goede en het Koninkrijk

je groeit in het daadwerkelijk afwijzen van het Kwaad.

Psalm 66 beschrijft hoe de beproevingen van het vuur

het zilver juist doet vormen en doet glanzen.

 

In geloof zeggen wij:

God is erbij ín die beproevingen.

Ook in ultieme beproevingen die als een eindtest voelen.

En vervloek je toch God? Kies je toch voor het kwade?

Of laat je je vallen in de slaap van onverschilligheid?

God blijft kiezen voor jou.

En jij mag altijd bij Hem terugkomen.

 

Neem Petrus.

Petrus viel niet alleen in slaap,

even later vervloekt en verloochent hij zijn Heer.

Maar hij mocht toch weer bij Hem terug komen

en maakte opnieuw de keus Zijn weg te gaan.

 

 

 

''De geest is wel gewillig, maar het vlees is zwak"

Een beproefde ervaringswijsheid.

Door Jezus zelf mild en begrijpend in de mond genomen.

Alsof hij zegt :

slaap zacht, wees niet bang, ik neem je aan zoals je bent.
Maar dat is niet het enige.

Hij stelt er een andere wijsheid naast en soms tegenover.

De wijsheid van de Geest. Met een hoofdletter, met een grote G.

Die Geest is een buitengewone kracht, de Geestkracht van Jezus zelf,

die dus ook zegt :

sta op, ik wek in jou nieuwe krachten, ik wek in jou wie jij zult zijn!

 

Die Geest is altijd gewillig, al is ons vlees zwak.

 

Amen

 

 

 

 

 

 

Protestantse Gemeente Zaltbommel i.w.

Zondag 12 augustus 2018.

Preek Ds. T. Bouw bij Matteüs 26 : 36 - 41 en Matt. 6 : 13

 

Gemeente van onze Heer Jezus Christus,

 

''De  geest is wel gewillig, maar het vlees is zwak".

Je wilde echt die chipszakken laten staan,

die fles dicht laten,

dat appje niet beantwoorden,

je telefoon laten liggen,

maar het is niet gelukt.

Ach ja ''de geest - met een kleine g- is wel gewillig, maar het vlees is zwak".

Vergoelijkend nemen we dan dit oude gezegde in de mond.

Het is ervaringswijsheid die verklaart waarom mensen

niet altijd doen wat ze zich voornemen.

We zijn nou eenmaal ook ''vlees'', van vlees en bloed,

met dit lichaam en deze aanleg,

en vooral deze zwakheden.

 

''De geest is wel gewillig, maar het vlees is zwak".

Deze beproefde wijsheid klinkt vaak als een excuus.

Maar de vraag is of Jezus het zo bedoelde.

Het klinkt veel meer als een waarschuwing

als hij de discipelen slapend aantreft.

Bid dat jullie niet in beproeving komen!

 

Nou, dat doen wij!

Iedere keer als wij het Onze Vader bidden

klinkt die bede:

breng ons niet in beproeving.

 

Jezus gebruikt hetzelfde woord als in het Onze Vader

en dat lijkt me niet voor niets.

Telkens is er een parallel tussen de weg van Jezus

en de weg van zijn volgelingen,

tussen wat Jezus bidt tot Zijn Vader

en wat wij bidden tot Onze Vader.

 

 

De diepste beproeving van Jezus

aan het eind van zijn leven

vond plaats daar in Getsemane.

Nu gaat het om leven of dood,

nu komt het erop aan!

 

Nu is beproeving voor Jezus niet nieuw.

Met hetzelfde woord wordt

zijn woestijnverblijf van het begin aangeduid.

Jezus was nog nauwelijks benoemd

of hij werd al zwaar op de proef gesteld,

waarbij de duivel hem allerlei aanlokkelijke

voorstellen deed.

 

Wat maakt het hier, in Getsemane, zo zwaar?

Het is nacht -  letterlijk en figuurlijk geen licht, geen zicht

de omgeving is vijandiger dan ooit

de toekomst uiterst onzeker

en hij staat er helemaal alleen voor - zijn vrienden slapen

 

Die zwaarte klinkt ook door in de andere plaatsen

waar dit woord voor beproeving voorkomt.

Vaak in brieven, brieven aan die eerste groepjes Jezus-volgelingen

die zich in een vaker vijandige omgeving

met een onzekere toekomst (waar blijft die terugkeer van Jezus nou toch?)

zich er steeds meer alleen voor voelen staan.

 

Zo'n beproeving is iets dat je beter bespaard kan blijven.

''Bid dat jullie niet in beproeving komen''

of, zoals in het Onze Vader,

''breng ons niet in beproeving''.

Hoe je het ook wendt of keert, dát staat er.

 

Aan God zelf wordt gevraagd ons niet in beproeving te brengen.

Nou, dat is lekker zal iemand zeggen,

is het dan God die zorgt voor de ellendige beproevingen?

Nee, zegt onder meer Jakobus het heel duidelijk in zijn brief.

Dat kan niet, want God is goed en in hem is enkel goedheid.

Als we al een veroorzaker van de beproeving moeten aangeven

is het het Kwaad, met een hoofdletter.

Soms voorgesteld als een persoon, de boze of de duivel,

vaker als een buitengewone grote macht

die eerder als een iemand dan als een iets voelt.

Het is dan ook God die Jezus naar de woestijn voert

maar het is de duivel die Jezus op de proef stelt.

Dat klinkt voor ons misschien niet logisch,

maar het is wel de logica van het geloof.

 

Daarom kon men het bidden

Onze Vader,

breng ons niet in beproeving

maar red ons van het Kwaad.

 

Ofwel

laat ons niet zo'n zware situatie van beproeving komen

zo'n situatie van leven of dood

dat het er bij ons op aankomt!

 

Maar waarop komt het dan aan?

Wat is nou eigenlijk het grote gevaar

van dit soort beproeving?

Terug naar Jezus.

Het evangelie suggereert nadrukkelijk

dat het bij de beproevingen van Jezus

aan het begin en aan het einde van zijn weg

in woestijn en Getsemané

had kunnen gebeuren:

dat hij afgehaakt was

dat hij niet trouw was gebleven aan God

niet trouw was gebleven aan zijn roeping

dat hij de boel in de steek had gelaten

dat hij een andere keus had kunnen maken.

 

Hij wordt op de proef gesteld.

Hij wordt getest.Zelfs hij.

Met die ultieme eindtest in Getsemane

waarbij zelfs zijn trouwste leerlingen afhaken.

Zo gek is het dus niet om God te smeken:

plaats ons niet voor de test

breng ons niet in beproeving, maar red ons juist van het Kwaad!

Het gaat bij beproeving dus

om een keuze

kies je voor of tegen God

kies je voor het leven of de dood

of anders gezegd :

blijf je trouw aan wat leven geeft

of wat leven kapot maakt.

 

Dat is volgens mij net iets anders

dan je geloof verliezen of behouden.

Sommige mensen verliezen hun geloof

of denken dat te verliezen

maar houden in alles wél vast

aan de weg van het geloof

aan leven met Christus

aan de dienst in het Koninkrijk

aan Gods droom voor een nieuwe wereld.

 

Met het Onze Vader

blijf op dat alles afgestemd.
Maar wie met Jezus bidt

zal ook met Jezus gaan.

Als je het Onze Vader bidt

weet je dus dat ook jij niet zult ontkomen

aan momenten van beproeving

van getest worden.

 

Misschien, en hopelijk dus,

geen woestijn, geen Getsemane,

maar de grotere en kleinere beproevingen

van alledag.

Wanneer worden wij zoals getest?

Die beproeving kan zowel van buitenaf als van binnenuit komen.

Van buitenaf :  al het kwade wat jou overkomt in het leven.

Van binnenuit : al jouw eigen verlangens die kwaad aanrichten in het leven.

 

Het viel me op hoe in diverse teksten juist de sociale omgeving

als grote beproeving wordt aangeduid.

Van sociologie en psychologie wisten ze toen nog niks,

maar van groepsdruk dus wel.

Groepsdruk is een nauwelijks te onderschatten instrument van het Kwaad.

Het is een diepmenselijke behoefte ergens bij te horen,

en afgewezen worden is één van onze grootste angsten.

Daar is niks mis mee.

Maar het gaat wel mis als in zo'n groep krachten op gang komen

die langzamerhand als kwaad kunnen worden herkend.

Dan kan zijn hoe in jouw groep voortdurend gepraat wordt over ''die anderen''.  

Mensen raken gevangen in beelden van hoe het is en hoe het zit,

vinden altijd wel iets dat hun beeld bevestigt en worden giftig als je daaraan tornt. 

Dat kan ook zijn door het gedrag in jouw groep dat langzamerhand grensoverschrijdend wordt.  In je vriendenclub :  een beetje alcohol is leuk, maar soms wordt het steeds gekker. Durf jij dan te zeggen : ik doe niet meer mee?  In je bedrijf :  een beetje slim boekhouden is oké, maar dat creatief boekhouden wordt steeds gekker. Durf jij te zeggen : dat kan zo niet langer?

Ook in de groep die onze samenleving is gaan we grenzen over :  in hoe we consumeren, in hoe we produceren, in hoe we communiceren. Durf ik, durven wij dan te zeggen : hier doen we niet meer aan mee?

Groepsdruk is nog altijd een niet te onderschatten instrument van het kwaad. In het klein, en in het groot.

De geschiedenis laat zien dat hele volkeren kunnen worden meegesleurd met alle kwalijke gevolgen van dien.

 

Wij worden niet onderdrukt en niet vervolgd

en laten we daar met het Onze Vader vooral heel erg dankbaar voor zijn.

Maar dat betekent niet dat er geen sprake is van

beproevingen, van getest worden.

Hoe blijf jij bewust ja zeggen tegen het goede

en nee tegen het kwaad?

Hoe blijf je trouw aan God en Zijn weg?

 

Wat daarbij helpt?

Persoonlijke bezinning, meditatie en gebed, Bijbel en liederen.

 

En ja, ook iets als groepsdruk, maar dan anders.

Groepsdruk hoeft namelijk helemaal niet slecht te zijn

als het je helpt bij goede dingen.

Ook de kerk is niet anders dan een groep mensen.

Soms is de geloofsgemeenschap juist jouw beproeving,

laten we daar maar niet geheimzinnig over doen.

Maar geloven in je eentje is moeilijk.

Staande blijven in je eentje is moeilijk.

In je eentje de weg van het Koninkrijk zoeken is moeilijk.

Wat is het dan een zegen

dat er ook een samen, ook een groep is,

die jouw ik in een ons weet te dragen.

 

Beproevingen op zich zijn niet goed te noemen,

maar blijf je staande in deze beproevingen,

en dat is dus :

blijf je trouw aan God en alles waarin je gelooft,

dan werkt dat goed uit,

dan is dat juist winst in het geloofsleven.

Je groeit in gerichtheid op God , het goede en het Koninkrijk

je groeit in het daadwerkelijk afwijzen van het Kwaad.

Psalm 66 beschrijft hoe de beproevingen van het vuur

het zilver juist doet vormen en doet glanzen.

 

In geloof zeggen wij:

God is erbij ín die beproevingen.

Ook in ultieme beproevingen die als een eindtest voelen.

En vervloek je toch God? Kies je toch voor het kwade?

Of laat je je vallen in de slaap van onverschilligheid?

God blijft kiezen voor jou.

En jij mag altijd bij Hem terugkomen.

 

Neem Petrus.

Petrus viel niet alleen in slaap,

even later vervloekt en verloochent hij zijn Heer.

Maar hij mocht toch weer bij Hem terug komen

en maakte opnieuw de keus Zijn weg te gaan.

 

 

 

''De geest is wel gewillig, maar het vlees is zwak"

Een beproefde ervaringswijsheid.

Door Jezus zelf mild en begrijpend in de mond genomen.

Alsof hij zegt :

slaap zacht, wees niet bang, ik neem je aan zoals je bent.
Maar dat is niet het enige.

Hij stelt er een andere wijsheid naast en soms tegenover.

De wijsheid van de Geest. Met een hoofdletter, met een grote G.

Die Geest is een buitengewone kracht, de Geestkracht van Jezus zelf,

die dus ook zegt :

sta op, ik wek in jou nieuwe krachten, ik wek in jou wie jij zult zijn!

 

Die Geest is altijd gewillig, al is ons vlees zwak.

 

Amen