Preek palmzondag

Palmzondag 2019 bij Zacharia 9 : 9 en 10 en Lucas 19 : 28 - 40

 

Gemeente van onze Heer Jezus Christus,

 

In Nederland doet niemand er moeilijk over

en is het zelfs een pré.

Dat hij net als iedereen staat te juichen als Nederland scoort

en net als iedereen gewoon de fiets kan pakken.

Ja voor onze koning geldt eerder

doe maar gewoon dan doe je gek genoeg.

Wij willen geen koning die te ver van het gewone leven afstaat

en de tijd dat de koning de baas was in ons land ligt ver achter ons.

 

Dat was in de tijd van Jezus wel anders.

In die dagen waarin de Romeinse keizer de baas was

en Koning Herodes ver verheven boven het gewone volk

met harde hand regeerde

verlangde men naar een andere koning,

een messiaanse Koning

die Zoon van David

die hen zou redden en bevrijden en

een nieuwe tijd zou doen aanbreken!

 

Zo gek is het daarom niet

dat ze  dolenthousiast worden

als het er echt op gaat lijken

dat die Jezus uit Nazareth

-je weet wel waar al die verhalen de ronde over doen –

op het punt staat de stad van David, Jeruzalem,

binnen te treden.

 

Toch vind ik het wel gek.

Want als ze dat dan verwachten

waarom blijven ze dan ook juichen

als deze Jezus binnentreedt

totaal niet als een echte koning

dus op een paard,

nee,  op een ezel.

Handig en sterk misschien,

maar koninklijk, nou nee!

 

Zo gek is het dus wél

dat ze hem toejuichen

als de toekomstige koning.

 

De evangelisten leggen zelf uit

hoe dat zo kon komen.

Er was een profetie uit het Oude Testament

die zich vast had gezet in het collectieve geheugen

van de tijdgenoten van Jezus.

De profetie van Zacharia om precies te zijn.

Daar werd het onwaarschijnlijke

al aangekondigd:

je koning is in aantocht

en hij rijdt op, niet te geloven,  … een ezel!

Dit profetisch beeld had zich blijkbaar zo vastgezet

dat niemand er meer van op keek

niemand zich geneerde

niemand plaatsvervangende schaamte voelde

toen Jezus binnenreed op een ezel.

 

Het beeld van de profeten

verjoeg dus de schaamte

die van nature gevoeld zou zijn.

 

Dat is eigenlijk vrij uniek,

want o, wat is schaamte

een enorm sterke emotie.

 

Je kunt je schamen

omdat je toch die kleren aan moest

omdat je niet door had dat die rare vlek er zat

je kunt je schamen

omdat je die domme vergissing maakte

omdat je je zo liet gaan

je kunt je schamen

omdat je vader of moeder er niet bij loopt

omdat je kind zulke vreemde dingen uitspookt

 

 

 

je kunt je ook schamen

omdat je overspannen werd of een burn-out kreeg

omdat aan te zien is dat je zo ziek bent

je kunt je zelfs schamen – voor buitenstaanders moeilijk te begrijpen -

omdat je slachtoffer was van ongeluk of  misdaad,

slachtoffer van pesten of van misbruik.

 

Rationeel gezien weten we ergens wel

dat schaamte meestal onnodig en onterecht is,

maar er zijn maar weinig mensen die

totaal zonder gene en zonder schaamte door het leven gaan.

 

Schaamte doet hele nare dingen met een mens.

Je wilt wel door de grond zakken

en even verdwijnen,

of maken dat die ander verdwijnt

die jouw schaamte veroorzaakte.

 

Maar goed dus

dat de menigte het géen gênante

vertoning vindt,

Jezus met die ezels.

Dat maakt hem absoluut

niet koning-onwaardig,

integendeel:

Hosanna voor de Zoon van David!

 

Hoe kan het dan toch zo vreselijk mis gaan?

Hoe kan het dat de stemming zo radicaal omslaat

en het Hosanna plaats maakt

voor een massaal gescandeerd

‘’kruisigt Hem!” ?

 

 

 

 

 

 

 

Het profetisch beeld van

een Koning op een ezel

had zich wel vastgezet,

maar blijkbaar erg oppervlakkig,

het leek wel vast te zitten

maar toen het erop aan kwam

kon het zo in de prullenbank.

Want die Koning op een ezel

is er niet als plaatje voor de vertedering,

maar als beeld voor de vernedering.

De vernedering die in Gods ogen

de ware Koning zoekt

en ondergaat.

Omdat hij zich wíl verlagen

tot het gewone leven,

omdat hij daar dienstbaar wil zijn.

 

Toen het volk ontdekte dat Jezus dus

niet was als de machtige Koningen van hun tijd

sloeg hun aanvankelijke vreugde om

in een diepe schaamte

en vervolgens in enorme minachting en woede :

hoe hadden ze ooit achter deze rare kwibus

aan kunnen lopen.

Hij moet verdwijnen !

 

Niet zo gek.

Het past helemaal in het plaatje

van wat schaamte van nature

met ons kan doen

al verpakken wij onze reactie

wat beschaafder

en proberen wij van tevoren

gênante situaties zo veel mogelijk

te voorkomen.

 

 

 

 

 

Ik denk weleens dat ook dat

meespeelt als wij bij voorbeeld met z’n allen

iets te hard roepen

dat wij nóoit in zo’n verpleeghuis

terecht willen komen.

 

Voelen wij ons er veelal niet erg ongemakkelijk bij:

die oude mensen

zittend, soms hangend in hun stoelen,

onsamenhangend pratend

of alleen nog maar murmelens,

als een baby verzorgd en gevoed.

 

Natuurlijk :

als het je eigen vader of moeder is

komt er dat scherpe verdriet bij

het mee lijden

het verlies van wie zij of hij was

het verlies van contact als vroeger.

 

Maar als het gaat om de algemene discussie

in de krant of aan de borreltafel

dan heb ik toch de indruk

dat ongemak en gêne ook een rol spelen.

Zo wíl je toch niet worden!

 

Maar grote kans dat we het wél worden.

We worden met z’n allen nou eenmaal steeds ouder.

En oud hoef je niet perse te zijn.

Een aangeboren zware handicap

een slopende ziekte

een zwaar ongeluk

een trauma

dat alles kan ons maken

tot mensen

zo anders dan het gangbare ideaalbeeld

van de mooie, gezonde, zelfredzame mens.

 

 

 

Niemand hoeft daar naar te verlangen

niemand vraagt naar zo’n situatie

niemand kan en mag oordelen

over de keuze die een mens maakt in zo’n situatie.

 

Maar zou het niet goed zijn

om ons ook voor te bereiden op iets als

aanvaarding van het onvermijdelijke

beter dan denken dat we het vermijden ervan kunnen garanderen?

 

Nogmaals :  het gaat hier om moeilijke situaties

waar geen gemakkelijk antwoord, laat staan oordeel gepast is

en soms moeten we ronduit dankbaar zijn

dat we niet maar lijdzaam hoeven af te wachten

en mogelijkheden hebben om ondraaglijk lijden te voorkomen

in palliatieve zorg en in het uiterste geval euthanasie.

 

Maar is het ook niet goed om met alle keuzes die we hebben

tegelijkertijd ook te blijven kiezen

voor volledige omarming en waardering

van élk soort mensenleven?

 

Dat we  nooit vergeten om  ieder mens,

hoe gehavend,

hoe schaamtevol in onze ogen,

hoe vol lijden vanuit ons perspectief ook,

hoe ver weg van het algemene beeld

van wat waardig en kwalitatief mens-zijn is,

dat we ieder mens aanvaarden

en met aandacht en waardigheid omringen?

 

Dat kan een enorme opgave zijn,

en soms een levenslang gevecht.

Onze natuurlijke weerstand en schaamte

kan soms groot zijn.

Wat is het dan nodig

dat er andere beelden zijn

om zich in ons collectieve geheugen vast te zetten.

 

 

Een profetisch beeld

van hoe God naar ons kijkt

de nederige verhoogt

de ongeziene aan het licht brengt

en zo Koning wil zijn over ons leven.

 

Een Koning op een ezel.

Een ezel, ja.

Niet gereed voor de strijd

en voor de macht,

maar wel volop geschikt voor

het vervoer van mensen

op de vlucht

zoals bij Mozes en Jezus zelf,

wel uiterst handig

voor het dragen van lasten,

zoals bij Abraham

op weg om zijn zoon te offeren.

Deze Koning schaamt zich nooit voor ons,

voor niemand van ons.

 

Als wij hem volgen

mogen we hem vragen

om ons te helpen

als wij het eerlijk gezegd

zo moeilijk vinden

om het gezelschap te zoeken

van wie wij van nature

liever ontlopen.

 

 

Als wij hem volgen

kan het lukken wat

sommigen van nature

al goed af gaat:

de schaamte voorbij

blijf je erbij,

lach je en huil je mee,

zing je een lied,

vertelt dat verhaal,

pak je die hand,

streel je die arm,

tot het soms bittere einde.

 

 

 

Als wij hem  volgen

kunnen we het niet vermijden:

de grote vernedering

dat eenzame vechten

als de meesten niet weten

hoe snel ze uit zijn buurt moeten komen –

 

als wij hem volgen

mogen wij echter bidden en vertrouwen

dat het profetisch beeld van vandaag

zich bij ons vast zet

en ons voorbij alle schaamte helpt:

 

een Koning op een ezel

nederig, zachtmoedig

maar vooral

koppig

 

koppig

in liefde                                                                   

 

Amen